Dzisiaj, 30 listopada 2016 r., Ministerstwo Edukacji Narodowej opublikowało (wcześniej prezentując – TVP Info jakoś nie pokusiło się o transmisję) podstawy programowe dla poszczególnych etapów kształcenia. Mnie, rzecz jasna, najbardziej interesuje ta dotycząca języka polskiego. Pierwsze skojarzenie – Ctrl+C, Ctrl+V, jednak w sumie nie można było spodziewać się czegoś zupełnie innego. Ale do rzeczy… Komentarz na gorąco!

(więcej…)

Stroje apelowe, akademia, sztandar szkoły, hymn państwowy odśpiewany… Wiersze, widowiska, przemowy. Obchody 11 listopada, czyli Dnia Niepodległości to obowiązkowy punkt w kalendarzu szkolnym. I nie ważne jaka opcja polityczna akurat jest u władzy.

W TV z kolei będą przemówienia, wspomnienia, wykłady historyczne, relacje.

Osobiście proponuję na ten czas subiektywny przegląd muzyki patriotycznej – nieco innej od tej tradycyjnej (którą także uwielbiam i przy różnych okazjach sobie słucham). Jednak każde pokolenie pisze własną tradycję, zachowując pamięć o czasach minionych. Stąd też w moim zestawieniu nieco inne brzmienie.

(więcej…)

Postawię śmiałą tezę, iż większość z nas, ostatni raz do czynienia z poezją miała w szkole. Gimnazjum, technikum lub w liceum. Ktoś może jeszcze na studiach. Niezależenie od poziomu szkoły, mało kto czyta wiersze. Oczywiście, znamy nazwiska: Mickiewicz, Słowacki, Norwid, Kochanowski, Szymborska oraz Miłosz. Czy jeszcze ktoś? Poezja…

Teoretycznie

Z pewnymi pojęciami zapewne także spotkaliśmy się w szkole. Podmiot liryczny, wers, rym, rytm, strofa, epitet, porównanie, metafora, oksymoron, animizacja, przerzutnia, średniówka… Ktoś jeszcze coś pamięta? Myślę, że tak, gdyż poloniści-terroryści z pewnością odcisnęli nie małe piętno na psychice, nakazują analizę i interpretację utworów poetyckich. Szukaliśmy więc środków stylistycznych, określaliśmy rodzaj liryki, zastanawialiśmy się dlaczego ten akurat przecinek albo myślnik stoi w tym, a nie innym miejscu.

W końcu sprawdzaliśmy czy przypadkiem biografia autora nie odcisnęła piętna na utworze. A może jakieś wydarzenie z ówczesnej historii lub aktualnie panująca moda literacka wpłynęły na tematykę, wykorzystane motywy albo samą formę wiersza?

Byliśmy badaczami, analizatorami, którzy z laboratoryjną dokładnością preparowali kolejne wersy, ba!, zgłoski, aby dowiedzieć się, co też podmiot liryczny chce nam przekazać. Sam jestem już z czasów, gdzie pytanie “Co autor miał na myśli?” było faux pas.

Tylko po co?

Pytanie o celowość nauki zagadnień teoretycznoliterackich jest powtarzane przez wielu, niemalże jak mantrę. Nikomu w życiu przecież ta wiedza się nie przyda. Podobnie jak budowa pantofelka oraz rozłożenie surowców mineralnych w zachodniej Kanadzie. Nawet w ostatnim tygodniu przeczytałem na Facebooku, iż szkoła nie przygotowuje do życia i że życia w niej się nie nauczymy.

Miałem ochotę odpisać, jednak zabrakło mi słów, a chyba jeszcze bardziej chęci. O celowość nauczania analizy wierszy, składni zdania albo odmiany przez przypadki liczebników wielowyrazowych już po prostu nie chce toczyć mi się batalii. Chociaż podskórnie czuję, że powinienem, że muszę?

Bo tak!

Chciałoby się krzyknąć krótkie i zwięzłe “Bo tak!”, ucinając temat. Ale to nie jest odpowiedź. W głębi serca jednak czuję, że choćbym nie wiem jakich argumentów używał, jak tłumaczył, przekonywał, to i tak, jakbym walił grochem o ścianę.

A dla mnie jest jeden, fundamentalny argument. Szkoła ma wyposażyć człowieka w jak najszerszą wiedzę ogólną! Bo tylko posiadając szeroki zasób informacji i odpowiednich umiejętności, które pozwolą z tej wiedzy odpowiednio korzystać, odnaleźć miejsca, gdzie można zdobyć nowe wiadomości oraz dokonać ich selekcji. Jednak szeroka wiedza ogólna to sedno sprawy – nie, nie taka encyklopedyczna, chociaż (tu wrócę do poezji) nauka na pamięć pewnych rzeczy jest też dobrym ćwiczeniem mózgu.

Owszem, większość rzeczy zapomnimy, znikną w czeluściach pamięci i pewnie nigdy już nam nie będą potrzebne. Niemniej ktoś, gdzieś, kiedyś o tym powiedział, kazał się nauczyć… Ciebie może to nie zainteresowało, ale osobie, siedzącej dwie ławki przed Tobą nagle skoczyło ciśnienie i dzisiaj jest światowej sławy analitykiem drobnoustrojów, pracującym właśnie nad szczepionką na raka.

Po co nam daty na historii? Tak, większość zapomnimy. Jednak zakuwanie tych cyferek pozwoli nam w przyszłości przynajmniej na umiejscowienie w czasie pewnych wydarzeń. Bo nad samym sensem nauki historii nie będę dyskutował – historię znać trzeba. Choćby po to, aby w kampanii wódki nie wykorzystać zdjęcia rannego, niesionego przez kolegów, mężczyzny. A na owej fotce walnąć w dodatku słowo “melanż”.

O problemie zrozumienia frazeologizmów już pisałem <klik>.

Prawdopodobnie powtórzę już tę myśl, wyrażoną przez jednego z prowadzących zajęcia na kursie kwalifikacyjnym, jakiego byłem uczestnikiem w zeszłym roku szkolnym. Omawialiśmy wtedy zagadnienie reformy systemu szkolnictwa. Pan, moim zdaniem celnie, dlatego powtarzam to za każdym razem, kiedy jest ku temu okazja, stwierdził, iż obecny system kształci specjalistów. Potrzebna jest jednak szeroka wiedza ogólna, gdyż rozwój postępuje w tak szybkim tempie, iż tak czy siak, staniemy się specjalistami w bardzo wąskiej dziedzinie. Nie może jednak nam zabraknąć wiedzy ogólnej (i umiejętności!)

Wróćmy do poezji

Poezja tak naprawdę była tylko przyczynkiem do napisania tego posta. Na dobrą sprawę, wiersze są nikomu nie potrzebne. Jednak cywilizacja je “wyprodukowała”. O zgrozo! To z wiersza wywodzi się cała literatura. Poezja stała się więc dla mnie swego rodzaju papierkiem lakmusowym.

Zgodzę się z tymi, którzy twierdzą, że większość rzeczy zapomnimy. Zdecydowanie nie zgodzę się natomiast, iż jest to pozbawione sensu.

Dzień Nauczyciela – dzień, w którym oponenci patrzą na nas trochę mniej pogardliwie i złośliwie. Dzień, w którym usłyszymy parę dobrych i ciepłych słów. Dzień Nauczyciela, a właściwie Święto Komisji Edukacji Narodowej, przypadający 14 października, to dobra okazja do pomyślenia… Choć czasami już wolę nie myśleć. 🙂

(więcej…)

Dzisiaj, w ramach cyklu “reforma edukacji by PiS”, biorę się za siatkę godzin, czyli ile i czego będą się uczyć milusińscy w zreformowanej szkole. Jednak pod hasłem “czego?” proszę nie oczekiwać konkretów (czyt. podstawy programowej), tylko nazwy przedmiotu. Postaram się także trochę to rozpisać na lata. Zatem zaczynamy.

(więcej…)

Tym wpisem rozpoczynam serię postów dotyczących reformy edukacji. Myślę, że temat jest na tyle interesujący, iż warto poświęcić mu trochę uwagi. Po drugie – dotyczy przede wszystkim dzieci/uczniów, ale także rodziców. Co ma zatem powiedzieć tata, który jest belfrem? Nauczycieli bowiem zmiany także nie ominą.

Dzisiaj o dwóch aspektach reformy: egzamin ósmoklasisty oraz gimnazjum.

(więcej…)

“Quo vadis” Henryka Sienkiewicza zostało w tym roku wybrane na lekturą Narodowego Czytania. Dzieło polskiego noblisty swego czasu było prawdziwym hitem. Choć i teraz, mimo upływu lat, ma swoich wiernych fanów.

W 2016 roku jest 120. rocznica wydania dzieła.

10 rzeczy, których prawdopodobnie
nie wiesz o “Quo vadis?”

1. Henryk Sienkiewicz nie otrzymał literackiego Nobla za “Quo vadis?”

Powszechnie panuje opinia, że w 1905 roku Sienkiewicz otrzymuje Nobla właśnie za “Quo vadis?”. W preambule użyto jednak słów because of his outstanding merits as an epic writer [w wolnym tłum. ze względu na jego wybitne zasługi jako pisarza epickiego].

2. Mógł, ale nie zarobił.

H. Sienkiewicz dzięki “Quo vadis?” mógł zostać bardzo bogatym milionerem. Niestety, jako obywatel Imperium Rosyjskiego, nie otrzymywał wpływów ze sprzedaży dzieła za granicą, bowiem Rosja nie przystąpiła do konwencji berneńskiej – na jej podstawie chroniono prawa autorskie. Także samo Imperium nic nie zapłaciło Sienkiewiczowi – dla nich był pisarzem obcojęzycznym (źródło: klik). W przytaczanym źródle przeczytamy, iż Anglojęzyczny tłumacz Jeremiasz Curtin ze Stanów Zjednoczonych za pieniądze z tłumaczenia tej powieści pojechał wraz z żoną w podróż dookoła świata.

3. Aż 6 ekranizacji

“Quo vadis?” doczekało się aż 6 ekranizacji: 3 włoskich, amerykańskiej, francuskiej oraz polskiej. Ta francuska pochodzi z roku… 1901. Był to film niemy.

4. Przetłumaczona na ponad 50 języków

Oprócz wszystkich języków europejskich, dzieło Sienkiewicza przeczytamy także m.in. po japońsku, chińsku, koreańsku, wietnamsku lub arabsku.

5. Jest problem z samym tytułem powieści…

Wikipedia podaje ich cztery:

• Quo vadis
• Quo vadis?
• Quo vadis: Powieść z czasów Nerona
• Quo vadis?: Powieść z czasów Nerona

6. Sam tytuł został zaczerpnięty z legendy…

Kiedy św. Piotr uciekał z Rzymu, na drodze spotkał Chrystusa, idącego w przeciwnym kierunku. Pierwszy Papież miał zapytać „Quo vadis, Domine?” – „Dokąd idziesz, Panie?”, a Chrystus odpowiedzieć :”Wracam do Rymu, aby tam powtórnie mnie ukrzyżowano.” W miejscu, w którym doszło do spotkania stoi mały kościółek.

7. Jeszcze o popularności

Na przełomie XIX i XX wieku, “Quo vadis?” było najpopularniejszą powieścią na świecie. Rozdawano ją nawet gościom w najlepszych hotelach.

8. Kontynuacja?

Martin Abram, na podstawie sienkiewiczowskiego “Quo vadis?”, oparł fabułę swojej powieści pt. “Quo vadis. Trzecie tysiąclecie” – jej akcja rozgrywa się w XXII wieku.

Jak przeczytam, napiszę czy warto! 😉

9. Książka, którą musisz przeczytać przed śmiercią

I na koniec ciekawostka z list światowych. W 2010 roku powieść Sienkiewicza była jedyną polską pozycja na liście 1001 Books: You Must Read Before You Die, zajmując 795. pozycję.

PS. Zdjęcie to pierwodruk Quo vadis w Gazecie Polskiej / Fot. Adrianna Adamek-Świechowska (źródło: klik)

Nie, że wolno się zbliża! Już się zaczął kolejny rok szkolny w mojej karierze. Konferencja inaugurująca za mną, plany poczynione. Można zaczynać… (więcej…)

We wpisie dotyczącym “Samolotów” <klik> wspomniałem, że nie mogę napisać, iż uwielbiam bajki, ponieważ odzywa się wtedy belferska część mojej duszy. Bajka jest to bowiem utwór epicki pisany prozą lub wierszem, zawierający naukę moralną, czasem o charakterze satyrycznym – definicja za encyklopedia.pwn.pl. W źródle znajdziecie jeszcze więcej informacji.

Na lekcjach najczęściej podaję, że bajka to krótki utwór wierszowany, którego bohaterami są najczęściej zwierzęta, zawierająca morał lub pointę (można pisać także puenta). Bohaterowie reprezentują określone cechy ludzkie, są alegoriami zachowań ludzi. Osioł jest zatem uparty, mrówka pracowita, a owca łatwowierna – to tylko kilka przykładów.

Najbardziej znane bajki, na naszym, polskim gruncie, to utwory Ignacego Krasickiego, które gorąco polecam. Lektura krótka, przyjemna, jak również pouczająca <klik>.

Morał a pointa

Jaka jest różnica między morałem a pointą? Najprościej – morał wysnuwamy, wyciągamy, natomiast pointa jest podana wprost.

Jeśli więc mówimy, że w telewizji leci bajka, to potocznie zapewne się zrozumiemy. Patrząc przez pryzmat teorii literatury przekaz byłby nieprecyzyjny. To tak tylko, aby wiedzieć nieco więcej! 😉